Στην σύγχρονη κοινωνία αναπτύσσονται και δραστηριοποιούνται διάφορες επιχειρήσεις. Με τον όρο επιχείρηση ονομάζουμε μια κοινωνική οργάνωση, που ξεχωρίζει όμως από αυτή, καθώς συνδέεται άμεσα με την έννοια της επιχειρηματικότητας. Η επιχειρηματικότητα είναι το ρίσκο που παίρνει κάποιος ο οποίος δημιουργεί και διευθύνει μια επιχείρηση. Οι εταιρίες μπορούν να χωριστούν σε διάφορες κατηγορίες όπως για παράδειγμα το αντικείμενο απασχόλησης, το είδος του φορέα ή ακόμα και το μέγεθος. Στην εργασία αυτή θα ασχοληθούμε με το τα πλεονέκτημα ή τα μειονεκτήματα που μπορεί να έχουν ανάλογα με το μέγεθος των επιχειρήσεων.

 

Οι μικρές επιχειρήσεις είναι εκείνες που απασχολούν λιγότερο από δέκα άτομα. Συνήθως, οι μικρές επιχειρήσεις απαρτίζονται από τα μέλη μιας οικογένειας και η επιχείρηση περνάει από γένια σε γένια. Αυτός είναι και ο κύριος λόγος που οι μικρές επιχειρήσεις συχνά ονομάζονται και οικογενειακές επιχειρήσεις. Χωρίς να αποτελεί κανόνα ο συντονιστής μιας τέτοιας εταιρίας είναι ένα άτομο που είναι και ο ιδιοκτήτης της. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι τα εστιατόρια της επαρχίας που δεν έχουν ειδικευμένο προσωπικό αλλά τα μέλη της οικογένεια εργάζονται και συντηρούν την επιχείρηση.

Οι οικογενειακές επιχειρήσεις έχουν αρκετά οφέλη. Αρχικά, επειδή οι μικρές εταιρίες διοικούνται από λίγα άτομα και συνήθως γνώριμα μεταξύ τους υπάρχει σαφέστατα μια ελευθερία κινήσεων και πρωτοβουλιών αλλά και οι αποφάσεις παίρνονται πολύ πιο εύκολα. Επίσης ένα ακόμα σημαντικό στοιχείο είναι ότι οι νόμοι είναι πιο ελαστικοί για την δημιουργία και για την λειτουργιά μικρό - οικογενειακών επιχειρήσεων καθώς έχουν και αρκετά ευνοϊκή φορολογία. Κάτι το οποίο είναι απόλυτα βάσιμο αν σκεφτεί κάνεις ότι οι οικογενειακές επιχειρήσεις είναι ιδιαίτερα σημαντικές για την παγκόσμια οικονομία. Καθώς εκτός από τον μεγάλο τους αριθμό, συμβάλλουν σε μεγάλο βαθμό στο Εθνικό Προϊόν κάθε χώρας και απασχολούν ένα σημαντικό ποσοστό των εργαζομένων. Αν και οι περισσότερες είναι πολύ μικρές, οικογενειακές επιχειρήσεις, εκτιμάται ότι παράγουν περισσότερο από το σαράντα τις εκατό(40%) του εκάστοτε Εθνικού Προϊόντος και απασχολούν περισσότερο από το τριανταπέντε τις εκατό(35%) των εργαζομένων. Για παράδειγμα , εκτιμάται ότι στην Ελλάδα οι είκοσι πιο κερδοφόρες επιχειρήσεις ανά κλάδο ανήκουν ή ελέγχονται από οικογένειες. Οι οικογενειακές επιχειρήσεις στηρίζουν την ανάπτυξή τους σε μεγάλο βαθμό σε μόνιμους πελάτες και πολλές φορές δημιουργούν ιδιαίτερα στενές σχέσης με αυτούς. Αντίθετα όμως υπάρχουν και αρκετές δυσκολίες στης μικρές - οικογενειακές επιχειρήσεις. Ένα σοβαρό πρόβλημα είναι η έλλειψη της αξιοπιστία τους που επηρεάζει άμεσα την δανειοληπτική τους ικανότητα καθώς δεν μπορούν να εγγυηθούν για την αποτελεσματικότητα της επένδυσης. Ένα παράδειγμα που μπορούμε να δώσουμε εδώ είναι ότι οι τράπεζες για να εγκρίνουν ένα δάνειο στην ταβέρνα <<ΤΑ ΤΡΙΑ ΑΔΕΡΦΙΑ>> που είναι μια οικογενειακή επιχείρηση θα το διερευνήσουν πολύ παραπάνω από ότι αν ήταν να δώσουν δάνειο σε μια μεγάλη και γνωστή εταιρία. Επίσης, το βάρος της αποτυχίας στην οικογενειακή επιχείρηση αποδεικνύεται πολλαπλάσιο από αυτό που βιώνει ένα στέλεχος μιας άλλης μεγάλης επιχείρησης, κυρίως επειδή δημιουργείται κίνδυνος για την οικογενειακή περιουσία, και αρνητική δημοσιότητα. Συμπερασματικά, οι μικρές - οικογενειακές επιχειρήσεις είναι σημαντικές για την ανάπτυξη της οικονομίας ενώ παράλληλα αντιμετωπίζουν και αρκετές δυσκολίες.

Οι μεγάλες επιχειρήσεις είναι εκείνες που ο αριθμός των εργαζομένων ξεπερνά τους διακοσίους πενήντα(250). Συνήθως, οι μεγάλες επιχειρήσεις είναι εισηγμένες στο χρηματιστήριο με αποτέλεσμα να μην έχουν μόνο έναν διαχειριστή. Επίσης είναι πολύ συχνό φαινόμενο οι μεγάλες επιχειρήσεις να έχουν πολλά υποκαταστήματα σε ολόκληρο τον κόσμο με αλλά λόγια απασχολούν πολλούς εργαζόμενους που έχουν διαφορετική κουλτούρα και διαφορετικές αντιλήψεις. Για παράδειγμα η Microsoft που έχει υποκαταστήματα στην Ινδία και την Αμερική αλλά και σε άλλες χώρες, ουσιαστικά απασχολεί ανθρώπους τελείως διαφορετικούς μεταξύ τους. Για αυτό οι πολυεθνικές εταιρίες είναι και απρόσωπες καθώς δεν αφήνουν περιθώρια στην ανάπτυξη σχέσεων τόσο μεταξύ εργαζομένων όσο και με τους πελατών . Οι μεγάλες και πολυεθνικές εταιρίες έχουν όλα τα τμήματα που μπορεί να έχει μια επιχείρηση, όπως το τμήμα έρευνας και ανάπτυξης ή το τμήμα δημοσίων σχέσεων. Στην σύγχρονη εποχή παρατηρείται ραγδαία ανάπτυξη της τεχνολογίας κάτι που δεν μπορεί να αφήσει της οι πολυεθνικές εταιρίες αδιάφορες. Υπάρχει μια κλήση των μεγάλων επιχειρήσεων προς την τεχνολογία γενικότερα. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ότι στις πιο κερδοφόρες εταιρίες στον κόσμο οι περισσότερες από τις δέκα πρώτες είναι εταιρίες πληροφορικής. Από την άλλη πολύ σημαντικό ρολό σε μια πολυεθνική εταιρία έχουν τα διοικητικά στελέχη διότι αυτά είναι που αποφασίζουν για το μέλλον της αλλά και για την λειτουργιά της, και αυτό φαίνεται και από τους μισθούς που λαμβάνουν που είναι πολύ υψηλότεροι από ενός απλού υπαλλήλου. Για παράδειγμα, στην Αμερική οι Γενικοί Διευθυντές πληρώνονται τρακόσες φορές το μισθό του μέσου υπαλλήλου. Ένας ακόμα πολύ σημαντικός παράγοντας και σύμμαχος των μεγάλων εταιριών είναι το marketing (η διαφήμιση ), μέσο της οποίας προωθούνται τα προϊόντα ή οι υπηρεσίες και αποκτά φήμη, δύναμη και κύρος η εταιρία. Ειδικά πάλι λόγω της ανάπτυξης της τεχνολογίας ότι νέο κυκλοφορεί από μια επώνυμη εταιρία γίνεται γνωστό σε ολόκληρο το κόσμο.

Ένα αντιπροσωπευτικό παράδειγμα είναι , για την κυκλοφορία του νέο i-phone 5 από την apple οι τηλεοράσεις γέμισαν με διαφημίσεις ενώ το διαδίκτυο είχε κατακλυστεί από χιλιάδες ιστοσελίδες που το σχολίαζαν πάντα θετικά δίνοντας έμφαση στα ιδιαίτερα και πρωτοπόρα χαρακτηριστικά του και από εκατομμύρια βίντεο που απεικόνιζαν τις λεπτομέρειες αυτού του νέο προϊόντος. Επίσης οι μεγάλες επιχειρήσεις έχουν την δυνατότητα να αναπτύσσονται και να επεκτείνονται σημαντικά σε διαφόρους παρεμφερείς τομείς καθώς έχουν την οικονομική ευχέρεια διότι τα κέρδη τους είναι πολύ μεγαλύτερα από τα κέρδη τον οικουμενικών επιχειρήσεων. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η APPLE, η όποια εκτός από ηλεκτρονικούς υπολογιστές κατασκευάζει και διάφορες συσκευές ψυχαγωγίας όπως mp3 ενώ παράλληλα κατασκευάζει και κινητά τηλεφώνα. Με τις συνεχείς επεκτάσεις οι μεγάλες εταιρίες προσπαθούν να έχουν ένα σίγουρο μέλλον που θα τους εξασφαλίζει μια θέση στην παγκόσμια αγορά. Συμπερασματικά, οι μεγάλες-πολυεθνικές εταιρίες έχουν σαφέστατα μια οικονομική υπεροχή έναντι τον μικρό-οικογενειακών επιχειρήσεων χωρίς όμως αυτό, να κάνει της μικρές επιχειρήσεις λιγότερο σημαντικές για το κοινωνικό και οικονομικό σύνολο.

Είναι λοιπόν εμφανές ότι οι μικρές - οικογενειακές επιχειρήσεις εμφανίζουν διάφορα πλεονεκτήματα έναντι τον μεγάλων – πολυεθνικών επιχειρήσεων. Αντίθετα υπάρχουν και αρκετά μειονεκτήματα στις μικρές - οικογενειακές επιχειρήσεις.

Ειδικότερα, στις μικρές επιχειρήσεις παρατηρούμε διαφορετικό τρόπο αποφάσεων που είναι πιο ευέλικτος και ταχύτερος λόγω της έλλειψης της γραφειοκρατίας αλλά και ότι ο διαχειριστής είναι ένα άτομο με μεγάλη ευθύνη. Στις μεγάλες εταιρίες παρατηρούμε ότι η λήψη αποφάσεων αποτελεί να δύσκολο έργο λόγω της γραφειοκρατίας αλλά και των συγκρουόμενων συμφερόντων. Επίσης, στις οικογενειακές επιχείρησης τα μέλη αναπτύσσουν σχέσεις μεταξύ τους με αποτέλεσμα να υπάρχει καλύτερος συντονισμός που έχει ως αποτέλεσμα την μεγίστη αποδοτικότητα. Ο έλεγχος επίσης των υπαλλήλων είναι πιο εύκολος γιατί ο αριθμός των εργαζομένων είναι αρκετά πιο μικρός. Αντίθετα, στις μεγάλες επιχειρήσεις δεν αναπτύσσονται σχέσεις μεταξύ των υπαλλήλων και ο έλεγχος είναι υπερβολικά δύσκολος επειδή απασχολούνται παρά πολλοί εργαζόμενοι και συνήθως και σε διαφορετικές χώρες. Για παράδειγμα, ο έλεγχος σε ένα οικογενειακό εστιατόριο <<ΤΑ ΔΕΚΑ ΠΕΥΚΑ>> είναι ευκολότερος για τον διαχειριστή επειδή δουλεύουν εκεί οκτώ άτομα ενώ ο έλεγχος τον εργαζομένων στην NIKE είναι δύσκολος καθώς η εταιρία απασχολεί εκατοντάδες ανθρώπους. Παράλληλα, το κόστος λειτουργίας μια μικρής επιχείρησης είναι πιο μικρό από ότι το κόστος λειτουργίας μιας μεγάλης επιχείρησης, διότι η πρώτη έχει λίγους υπαλλήλους ενώ η δεύτερη έχει χιλιάδες υπαλλήλους. Αντίθετα, οι μικρές – οικογενειακές επιχειρήσεις έχουν και αρκετά μειονεκτήματα έναντι των μεγάλων – πολυεθνικών εταιριών. Αρχικά, οι μεγάλες επιχειρήσεις αναπτύσσονται σε αρκετούς παρεμφερείς τομείς και έτσι εξασφαλίζουν μια θέση στην μελλοντική αγορά. Ενώ οι μικρές επιχειρήσεις δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να επεκταθούν και να επενδύσουν με αποτέλεσμα να έχουν ένα αβέβαιο μέλλον. Συμπληρωματικά, το κέρδος τον μεγάλων επιχειρήσεων δεν συγκρίνεται με το κέρδος το οικογενειακών επιχειρήσεων, για παράδειγμα δεν μπορούμε να συγκρίνουμε το κέρδος της IBM με το κέρδος ενός μικρού παντοπωλείου σε κάποια επαρχία της Ελλάδας. Επιπρόσθετα οι μεγάλες εταιρίες έχουν σε υψηλές θέσης ανθρώπου καταρτισμένους με τις αρχές διοίκησης με αποτέλεσμα η εταιρία να παραμείνει στην θέση που της αρμόζει και όσο είναι δυνατόν να αναπτυχθεί και να ανταγωνιστεί με άλλες επιχειρήσεις του ιδίου κλάδου. Κάτι που στην μικρές εταιρίες απουσιάζει, δηλαδή δεν έχουν ικανά και πολλές φορές σοβαρά άτομα για την διοίκηση τους. Ένα παράδειγμα που μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε είναι οι μισθολογικές διαφορές μεταξύ ενός απλού υπαλλήλου και του γενικού διευθυντή μιας επιχείρησης. Ένα ακόμη μειονέκτημα των οικογενειακών εταιριών είναι ότι απευθύνονται σε συγκριμένες ομάδες πελατών, με αλλά λόγια οι πελάτες τους είναι περιορισμένοι. Από την άλλη πλευρά οι μεγάλες επιχειρήσεις απευθύνονται σε περισσότερες και μεγαλύτερες ομάδες πελατών. Για παράδειγμα, ένα τοπικό συνεργείο αυτοκινήτων απευθύνεται κυρίως στους μόνιμους κατοίκους μιας περιοχής ενώ αντίθετα τα αυτοκίνητα TOYOTA απευθύνονται εμφανώς σε ένα πολύ μεγαλύτερο κοινό που είναι οι άνθρωποι σε όλο τον κόσμο. Συμπερασματικά, οι μικρές - οικογενειακές επιχειρήσεις εμφανίζουν πλεονεκτήματα έναντι τον μεγάλων – πολυεθνικών επιχειρήσεων αλλά και μειονεκτήματα.

Από όσα αναφέραμε και αναλύσαμε ανωτέρω βλέπουμε ότι υπάρχουν σημαντικές διαφορές ανάμεσα στις μικρές και στις μεγάλες επιχειρήσεις, τόσο στο τρόπο οργάνωσης και λειτουργίας τους όσο και στο τρόπο διοίκησης τους. Κάποιες από τις διαφορές αυτές συνιστούν πλεονεκτήματα για τις μικρές-οικογενειακές εταιρείες και κάποιες μειονεκτήματα.

Υπάρχουν χαρακτηριστικά των μικρών εταιρειών όπως το μέγεθος τους, η προσωπική συμμετοχή του ιδιοκτήτη στη λειτουργία της επιχείρησης, οι δομές τους, τα οποία έχουν θετικά αποτελέσματα, όπως ευελιξία και αποτελεσματικότητα. Υπάρχουν όμως και αλλά χαρακτηριστικά των μικρών εταιρειών όπως η έλλειψη οικονομικών πόρων ή αβεβαιότητα για το μέλλον της επιχείρησης ή ακόμα και ο περιορισμένος αριθμός εξειδικευμένων διοικητικών στελεχών τα οποία έχουν αρνητικά αποτελέσματα.

Το Έργο προσφέρει στις πολύ Μικρές και Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις:

  • Ανάλυση της τρέχουσας κατάστασης στον τομέα της διαχείρισης της οικογένειας και των επιχειρηματικών πρακτικών.

  • Ένα πρόγραμμα μαθημάτων συνοδευόμενο από εκπαιδευτικό υλικό, όπου ακολουθείται η μελέτη περίπτωσης, με το οποίο οι διάδοχοι (νέα γενιά) με απλά και σύντομα παραδείγματα θα κατανοήσουν τις έννοιες και τις επιχειρηματικές πρακτικές.

  • Μια Android εφαρμογή αυτό - αξιολόγησης συμβατή για κινητές συσκευές που βοηθά στην επιτυχημένη μεταβίβαση της επιχείρησης και στην ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών μεταξύ των πολύ Μικρών και Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων.

  • Τα αποτελέσματα της δοκιμαστικής φάσης με τις 150 πολύ Μικρές και Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις που θα συμμετάσχουν αρχικά στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα στη Βουλγαρία, στη Γερμανία, στην Ελλάδα, στην Ισπανία και στη Τουρκία.